عقلی ازجنس دندان
دندان عقل آخرین دندان فك در هر طرف است كه در سنین 18 تا 25 سالگی رشد میكند. رشد این دندان معمولا با دردهای شدیدی همراه است و از همان ابتدای رشد، نیاز به توجه و رسیدگی دارد و باید آن را جدی گرفت چرا كه اگر رشد متناسب و حتی سالمی نداشته باشد موجب پوسیده شدن دندانهای مجاور نیز میشود.
از طرفی چون رشد آن بعد از رشد كامل تمام دندانها و استخوانهای فك انجام میشود، ممكن است به علت كمبود جا و فضای رشد برای آن در فك مشكلاتی از جمله فشار آوردن به دندانهای دیگر و استخوان فك و در نتیجه دردهای شدید به وجود آورد، بنابراین اغلب به صورت نهفته باقی میماند و به طور ظاهری دیده نمیشود و تنها با عكسبرداری از لثه و فك مشخص میشود.
دندانهای عقل لزوما به صورت عمودی و راست رشد نمیكنند بلكه گاهی موارد رشدی افقی و مورب دارند یا ممكن است شكلگیری جوانه آن به صورت كج باشد. حتی ممكن است به طور كامل، نهفتگی داشته و در استخوان باشد. این موضوع هم باعث تشدید درد و هم سخت شدن جراحی میشود، به علاوه باید در هر صورت دندان عقل را جدی گرفت چون ممكن است باعث ایجاد گیر غذایی شود، گیر غذایی وقتی ایجاد میشود كه دندان از قوس خود منحرف شود كه در این صورت مسواك زدن آن هم سختتر میشود.
نكته مهم این است كه رسیدگی نكردن به دندان عقل باعث پوسیده شدن آن میشود كه در این صورت دندانهای مجاور را نیز درگیر و دچار پوسیدگی میكند.
پوسیدگی، سهم دندان عقل
یافتههای پژوهشگران نشان میدهد افرادی كه دندان عقل خود را نمیكشند زودتر به بیماریهای لثه دچار میشوند.
بررسی محققان دهان و دندان بر روی 254 نفر از افراد بالغی كه دندانهای عقل خود را نگه داشته بودند نشان داد كه این افراد بیش از دیگران با خطر بیماریهای لثه و زایمان و خطراتی كه سلامت آنها را تهدید میكنند روبهرو هستند.
بررسیها نشان میدهد 60 درصد افراد شركتكننده كه تمامی این افراد دندانهای عقل خود را نگه داشته بودند، علائم بیماریهای لثه را داشتند.
بر پایه این گزارش، دندانهای عقل آخرین سری دندانهای انسان است كه كشیدن یا نگه داشتن آنها همواره از موضوعات بحثانگیز دندانپزشكان و متخصصان دهان و دندان به شمار میآید.
بیماریهای لثه زمانی كه باكتریها در بافت محافظ دندان رشد كرده و بروز میكند، حفرههایی را در اطراف ریشههای دندان مجاور ایجاد میكند كه علاوه بر فساد دندان و لثه موجب ایجاد خطرات جانبی نظیر خطر پیچیدگیهای زایمان میشود.
دندان عقل، بودن یا نبودن؟
معاینه و خارج كردن دندان عقل یكی از فراوانترین دلایل مراجعه افراد به دندانپزشكان است.
یك متخصص دندانپزشك در این خصوص میگوید: دندان عقل كه نقش مختصری در زیبایی فك و صورت دارد و در جویدن غذا كمك میكند، سومین دندان آسیاست كه در انتهای قوسهای فكی بالا و پایین دهان قرار دارد.زمان رویش این دندان بین 18 تا 24 سالگی است و در مواردی رشد آن خارج از این محدوده سنی نیز گزارش شده است.
دكتر كورش رحیمی در گفتگو با ایرنا ادامه میدهد: رویش دندانها در زمینه نهفتگی به دندان نهفته، نیمه نهفته و رویش نیافته تقسیم میشود كه دندان عقل از اولین دندانهایی است كه در این دستهبندیها قرار دارد.
رویش دندان عقل برای افرادی مشكلساز و دردآور است كه با كمبود فضا در قوسهای دندانی یا بافت سخت روبهرو هستند.
او با اشاره به این كه اكثر مراجعهكنندگان به خصوص افراد كمتر از 20 سال اصرار بر كشیدن دندان عقل دارند، معتقد است: بهتر است از نهفتگی و نیمه نهفتگی دندان عقل، جهت درمان مطمئن شد، چون برخی از دندانهای عقل احتمال رویششان در 20 تا 24 سالگی وجود دارد.
در مواردی كه حدس زده شود دندان عقل رویش خواهد كرد و از عملكرد مناسبی به جهت تماس با دندان مقابل وكمك در امر جویدن غذا برخوردار خواهد بود، دندان عقل خارج نمیشود.
پیشگیری از بیماری لثه، پوسیدگی دندان، تحلیل رفتن ریشه دندان مجاور، پیشگیری از كیست و تومور با منشا دندانی، درد با منشا نامعلوم، شكستگی فك و تسهیل درمان ارتودنسی از دلایل اصلی و مهم خارج كردن دندان عقل در هر مقطعی از رشد است.
به گفته او در مقابل، سن بالا، شرایطی نظیر بیماریهای نقص یا ضعف سیستم ایمنی، بیماریهای قلبی و عروقی، انعقادی، دیابت، آسیب به بافتهای مجاور از جمله دلایل خارج نكردن دندان عقل نهفته است.
با توجه به موارد فوق و بسته به تشخیص دندانپزشك به خصوص تنگی و نبود فضا در فك برای رشد دندان در صورت لزوم دندان عقل خارج میشود.
این متخصص با بیان این كه در سالهای اخیر مصرف غذاهای فانتزی، میزان دندانهای فاسد و خراب شده را در بین افراد بخصوص كودكان افزایش داده است، به خانوادهها توصیه میكند از مصرف نوشابههای گازدار و تنقلات شیرین به شكل مستمر جلوگیری كنند و بعد از هر مصرف، دندان خود را با آب ساده بشویند.
كشیدن دندان عقل، چرا
اگر دندان عقل به ریشه دندان مجاور آسیب نزند و پوسیدگیهای وسیع نداشته باشد لزومی به كشیدن آن نیست.در مواردی كه دندان عقل به ریشه دندان مجاور آسیب بزند یا به دلیل نیم روییده بودن دچار پوسیدگیهای وسیع و تخریب بافت لثهای اطراف شود، توصیه میشود كشیده شود. البته در مورد دندانهای عقل نهفته باید حتما با دندانپزشك مشورت شود.
مناسبترین سن برای كشیدن دندان عقل 22 تا 26 سالگی است چرا كه استخوان فك در این سنین خیلی متراكم نشده و كشیدن دندان راحتتر است و از طرفی قابلیت بازسازی و ترمیم استخوان، بعد از كشیدن دندان بیشتر است.
همایون برادران نصیری | 