نقش طراحی صنعتی ماوس و صفحهکلید در حفظ سلامت و ایمنی کاربران
سادگی و تندرستی یا آسیب دیدگی؟
سالهای متمادی است که طراحی صنعتی روی چگونگی اثر و فعل و انفعال متقابل ما و رایانهها هنگام کار تمرکز كرده است. تنها در کشور انگلستان آمار و ارقام گوناگون انتشاریافته مبنی بر آسیب دیدگی کاربران در اثر استفاده مکرر روزمره از صفحهکلیدها و ماوسهای رایانه كه بر اساس آنها با 5میلیون ساعت کاری زیان در سال و نیممیلیون کاربر صدمه دیده تخمین زده میشود. همین آمارها نشان میدهند که از هر 30 کاربر، یکی از دردهای ناشی از آسیبهای وارده به نواحی مختلف مچ و کف دست و انگشتان که در اثر طراحی غیرصحیح صفحهکلیدها و ماوسهای رایانه بهوجود آمده، رنج میبرد.
امروزه استفاده از رایانه تنها محدود به فضای کاری نیست و این بهمعنای آن است که ما میتوانیم همان مقدار زمانی که هنگام کار مقابل رایانه میگذرانیم، در منزل نیز از رایانه شخصیمان استفاده كنیم. آسیبهایی هم که در اثر استفاده ممتد و طولانی مدت و اشکال دارای طراحی صنعتی و طبی نادرست و غلط صفحهکلیدها و ماوسها برای کاربران رخ میدهند، چندان کم نیستند. ما اینجا قصد داریم آنها را بررسی كنیم و راهکارهایی برای پیشگیری از این صدمات ارائه كنیم.
طراحی صنعتی قطعات رایانه
RSI2 صدمات ایجاد شده در اثر استفاده طولانی مدت و مکرر از رایانه در نقاط مختلف بدن است. بهترین راه برای پیشگیری از بروز این آسیبها شناسایی عامل ایجاد آن آسیب و درد و خودداری از انجام آن حركت است. با وجود فناوری نوظهور رابطهای صفحهلمسی1، کلیک کردن روی ماوس یا تایپ کردن روی صفحهکلید رایانه هنوز اصلیترین راههای برقراری ارتباط و اثرگذاری بین کاربر و رایانه و لپتاپ هستند. بنابراین ما این محدوده از قطعات رایانه را از نظر طراحی صنعتی بررسی كردهایم. خوشبختانه این روزها تعداد زیادی از این نوع لوازم با طراحی علمی و طبی برای پیشگیری و کمک به بهبودی اینگونه صدمات در دسترس کاربران هستند. طراحی صنعتی، شامل تعیین دستورات کاربردی برای اطلاع دانشمندان در رابطه با طراحی اشیا، سیستمها و محیطهاست. این اصول بر اساس طراحی دستگاهها و لوازم مورد استفاده در خانه مانند رایانه شخصی، با درنظر داشتن تواناییها و محدودیتهای شما و طراحی این وسایل مطابق با آن محدودیت ها و تواناییها استوار هستند.
صفحهکلیدها
توصیه شرکت مایکروسافت بهعنوان تولیدکننده یکی از پرفروشترین و بهترین صفحهکلیدهای دارای طراحی صنعتی و طبی مناسب، ترکیببندی دكمههای آنها به 2 بخش در 2 زاویه و کنج متفاوت است. این امر با حالت و وضعیت قرارگرفتن صحیح و استراحت بازوها مطابقت بیشتری دارد و بهتر از صفحهکلیدهای مستقیم جور در میآید. استفاده از انواع مرسوم صفحهکلیدها مستلزم چرخش ساعدها و تطبیق دادن آنها بر اساس وضعیت قرارگرفتن کلیدهای صفحهکلید است. مدلهای آینده آنها از مشخصاتی مشابه برخوردارند. برای مثال، افزایش زاویه 3گوشی کناری3 یا کوهان مانند4. این خصیصه موجب میشود نیازی به چرخانیدن ساعدها در هنگام تایپ کردن نداشته باشیم. برای خودداری از گذاشتن فشار روی یک نقطه از دستها سطوح بالشتکمانند نرمی برای استراحت کف دستها اضافه شده است.
خصوصیتی که مچها را از دراز کردن زیادی بهطرف خارج از بدن و همچنین خمیدگی و پایینافتادگی بیش از حد به پایین، بینیاز كرده و در نتیجه از پیش آمدن آسیبدیدگیهایی نظیر کشیدگی پیشگیری میكند. اما صفحهکلید 2قسمتی تنها راهحل این مشکل نیست راهحلهای دیگری از قبیل طرح صفحهکلیدهای خمیده5 و مجموعهای از کلیدها بهصورتی مجزا و قرار گرفتن آنها در زاویههای مختلف که دسترسی و تماس انگشتان را به آنها به مراتب آسان تر میكند نیز راهکارهای موثر و مفید دیگری برای بهینهسازی طراحی آنها هستند.
ماوسها
طراحی ماوسهایی برای نشانه رفتن به جهتی صحیح محدودهای دیگر از ملزومات رایانه هستند که مورد توجه طراحان صنعتی قرار دارند. محصولات گوناگونی که دارای خصوصیات و وجوه مشترک و نزدیک به هم نیز هستند، اشکال مختلفی از ماوسهای سنتی در دسترس کاربران هستند. از انواع ثابت ایستگاهی تا انواع متحرک دارای گویهای غلتان، نوری و عمودی با قابلیت حالت دست دادن. انواع خاصی از آنها نیز مختص افراد راستدست و یا چپدست طراحی شدهاند که بین علاقهمندان به بازیهای رایانهای که بهدنبال لوازمی که پشتیبانی مناسب و راحتی لازم را برای ساعات متمادی بازی داشته باشند و حرکتهای سریع دست روی صفحهکلید و کلیکهای سریع روی ماوس با آنها امكانپذیر باشد، متداولاند.
طراحی صنعتی ماوسها گرایش خاصی به توزیع صحیح وزن دست در اطراف وسیله دارد که این امر برای خودداری از گذاشتن فشار اضافی بر یک نقطه از کف دست ضروری است. این موضوع در مورد دکمهها و چرخهای غلتان6 نیز صدق میكند، زیرا آنها را طوری طراحی میکنند كه تا حد امکان از حرکت اضافی و فاصله گرفتن انگشتان دست از وضعیت راحت و حالت استراحت اجتناب ورزند. البته طراحیهای مختص افراد چپ و راست دست نیز با هدف و مقصود ذهنی مشخصی بهینهسازی شده است که حاصل آن هر چه بیشتر سفارشیشدن ابزارها و لوازم بر اساس نیازهای کاربر است.
برای فاصله گرفتن از طراحی سنتی، ماوسهای افقی، بازوها را در وضعیت دست دادن قرار میدهد و از چرخش خلاف جهت مچ و ساعد جلوگیری میکند؛ وضعیتی که در استفاده از انواع سنتی صاف و مسطح پیش میآید. وضعیت قرارگرفتن دکمهها هم چنان طراحی شده است که انگشت شست دست در طبیعیترین وضعیت ممکن خود روی آنها قرار داده شود و بیش از اینکه از حالت حرکتی را برای فشار دادن فعال كند، از حالت حرکت لمسی آنها بهره میبرد.
کلام آخر
با افزایش محبوبیت نوتبوکها و رایانههای شخصی، نیاز به صفحهکلیدها و ماوسهای مناسب، هرچه بیشتر از سوی کاربران احساس میشود. میتوان گفت همه در شبانهروز حضوری دایمی در مقابل رایانه دارند. در دفتر کار یا منزل و هنگام استفاده از لپتاپ یا رایانه برای کار، تفریح، دسترسی به اینترنت و ارتباط هنگام مسافرت، آگاهی از اصول طراحی صنعتی قطعاتی مثل ماوس و صفحهکلید و آشنایی با روشهای کاربرد صحیح آنها، نقشی کلیدی در جلوگیری از بروز آسیبهای ناشی از کاربرد رایانه دارد. مدت زمان استفاده و طرز نشستن، همچنین نوع میز و صندلی مورد استفاده، از دیگر عوامل پیشگیری کننده از بروز اینگونه صدمات هستند.
منابع
http://www.pcworld.co.uk
http://www.ergomomics.org.uk
http://www.fellows.com
پینوشتها
1. Touch Screen
2. Repetitive Strain Injury
3. Gable
4. Hump
5. Curved
6. Scroll Wheels
|